Phụ chú của người viết: Bài này được viết với sự đóng góp ý kiến và tài liệu của các bạn: Phan Văn Cổn, Đặng Diệm, Vũ Hữu San, Nguyễn Văn San, Vũ Kim Thanh, Nguyễn Văn Hiền,… và với trí nhớ kém cỏi của người viết, còn lại sau khi đã phục vụ tại BTL/HQ/KQH và tại TTHL/HQ/Sài Gòn cách đây trên 30 năm. Để tài liệu này được chính xác và đầy đủ hơn, xin quý vị niên trưởng và các bạn vui lòng bổ khuyết và sửa chữa cho. Người viết xin thành thực cám ơn.



gành Sĩ quan Đoàn viên (SQĐV) gồm các sĩ quan xuất thân từ cấp hạ sĩ quan. Ngành này được tổ chức phỏng theo Hải Quân Pháp (với tên Officiers des Eùquipages). Hải Quân Mỹ cũng có ngành tương đương (với tên Warrant Officers). Ngay từ khi thành lập, Hải quân VNCH đã có các Sĩ quan Đoàn viên, trong đó phải kể Trung tá Phạm Văn Bảo là vị sĩ quan có công lớn trong công tác tuyển mộ của Hải Quân trong thời kỳ thành lập.

Các SQĐV thường tiếp tục phục vụ trong chuyên nghiệp mình đã phục vụ ở cấp hạ sĩ quan. Chẳng hạn như một Thượng sĩ Trọng pháo khi thăng cấp SQĐV sẽ tiếp tục phục vụ trong ngành Trọng pháo. Với kiến thức và kinh nghiệâm dồi dào về chuyên nghiệp, các vị này thường là các huấán luyện viên xuất sắc trong ngành và được coi như những “cố vấn chuyên môn” về chuyên nghiệp cho cấp chỉ huy. Trong một đơn vị, SQĐV thường là gạch nối rất thích hợp giữa cấp chỉ huy và các đoàn viên.

Các SQĐV thường được chọn lựa để được thăng cấp trong số các Thượng sĩ nhất hoặc Thượng sĩ có khả năng chuyên nghiệp và trình độ văn hoá cao, hạnh kiểm tốt. Việc thăng cấp này không đòi hỏi một khóa huấn luyện đặc biệt nào. Tuy nhiên, trong khoảng đầu thập niên 1960, Bộ Tổng Tham Mưu ấn định lại qui chế thăng cấp cho toàn thể Quân Lực VNCH, và quyết định rằng muốn mang cấp bậc sĩ quan nhân viên phải qua một khóa đào tạo sĩ quan. Do đó việc thăng cấp SQĐV của Hải Quân không được chấp thuận nữa. Điều này đã làm nản lòng nhiều hạ sĩ quan ưu tú và có óc cầu tiến của Hải Quân. Trước tình trạng “không có lối thoát” này, một số có đủ điều kiện đã xin nhập học các khoá sĩ quan đặc biệt tại Trường Bộ Binh Thủ Đức. Sau khi mãn khóa với cấp bậc chuẩn uý, ho sẽ phục vụ trong Lục Quân.

Vì thấy đây là một thất thoát nhân lực đáng kể, BTL/HQ đã trình Bộ Tổng Tham Mưu và đượcï chấp thuận cho Hải Quân tổ chức các khoá Sĩ Quan Đoàn Viên. Mục đích của các khóa này là huấn luyện để các học viên có đủ khả năng căn bản của một sĩ quan Hải Quân, kể cả việc đương phiên hải hành trên các chiến hạm. Bốn khóa đã được đào luyện trong khoảng từ năm 1968 đến 1972, với các chi tiết sau đây:

   -  Thời gian huấn luyện mỗi khóa: 6 tháng,
   -  Địa điểm huấn luyện: Trung Tâm Huấn Luyện Hải Quân, Sài Gòn,
   -  Điều kiện nhập học: cấp bậc từ Trung sĩ Nhất trở lên, có bằng Trung học Đệ Nhất cấp, riêng các Thượng sĩ Nhất nếu có bằng Cao đẳng Chuyên nghiệp có thể được miễn bằng THĐNC.
   -  Sĩ số mỗi khóa: 60
   -  Các môn học chính: Lãnh đạo chỉ huy, tổ chức Hải Quân, hàng hải, vận chuyển, truyền tin, trọng pháo, cơ khí, điện khí, phòng tai.

Sau khi tốt nghiệp, cac học viên được mang cấp bậc Chuẩn Uý Đoàn Viên kèm với tên của chuyên nghiệp. Thí dụ: Chuẩn Uý Đoàn Viên Cơ Khí. Vì tiêu chuẩn chọn lựa để nhập học khá cao, về khả năng cũng như về hạnh kiểm, nên tỷ số tốt nghiệp được coi là rất cao. Chỉ có một vài học viên bỏ dở khóa học vì lý do sức khỏe hay vì lý do nào khác.

Trên nguyên tắc, trong HQVN cấp bậc của SQĐV không có giới hạn. Trong Hải Quân Pháp, ngành SQ này được giới hạn ở cấp Trung Tá. Trong Hải Quân Mỹ, cấp bậc cao nhất của SQĐV là Thiếu Tá (Chief Warrant Officer, tương đương với Thiếu Tá).

Các SQĐV tốt nghiệp thường được bổ nhiệm đến các đơn vị tùy theo nhu cầu chuyên nghiệp của các đơn vị. Thí dụ SQĐV các ngành cơ khí hoặc điện khí thường được thuyên chuyển đến các thuỷ xưởng hoặc Hải Quân Công Xưởng. Rất nhiều SQĐV được bổ nhiệm làm huấn luyện viên tại các TTHL để cung ứng nhu cầu huấn luyện rất cao của Hải Quân lúc đó.

Tính tới tháng 4 – 1975, cấp bậc cao nhất của cac vị SQĐV này là Đại úy. Các khóa đào luyện SQĐV này tỏ ra rất hữu ích cho Hải Quân vì ít nhất đã đáp ứng được các nhu cầu quan trọng sau đây:

     1.  Bảo toàn nhân lực cho HQ nhờ giữ được các nhân viên có khả năng cao, giầu kinh nghiệm và có hạnh kiểm tốt.
     2.  Thỏa mãn được nhu cầu tiến thân của các nhân viên tốt, nhờ đó nâng cao tinh thần của toàn thể nhân viên.

Ngoài phương thức đào luyện trên đây, tưởng cũng cần thêm rằng đã có một số đoàn viên có trình độ văn hóá cao hơn (từ Tú Tài I trở lên) đã được nhập học Trường Sĩ Quan HQ tại TTHL/HQ/Nha Trang. Với phương thức này, Hải Quân cũng bảo toàn được nhân lực và lại đào luyện được các sĩ quan ngành chỉ huy và cơ khí có thêm kinh nghiệm về chuyên nghiệp.

Nguyễn Ngọc Quỳnh